29 Ekim

29 Ekim Cumhuriyet Bayramı'nın Anlamı ve Tarihi

Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşunun yıl dönümü olan 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı, milletimiz için en büyük ve en anlamlı bayramdır. Bu özel gün, bir devletin yönetim şeklinin değişmesinden çok daha fazlasını, yani ulusal egemenliğin kayıtsız şartsız millete ait olduğunu tescil eden tarihi bir dönüm noktasıdır.

İşte 29 Ekim'in tarihi arka planı ve önemi hakkında bilmeniz gereken temel bilgiler:

Cumhuriyetin İlanına Giden Süreç

1. Kurtuluş Savaşı'nın Zaferi: Birinci Dünya Savaşı'ndan yenik çıkan Osmanlı İmparatorluğu'nun işgal edilen topraklarında, Mustafa Kemal Paşa önderliğinde 1919'da başlatılan Ulusal Kurtuluş Savaşı, Türk milletinin azmiyle zaferle sonuçlandı.
2. Saltanatın Kaldırılması: Yeni Türk devletinin kurulması sürecindeki en kritik adımlardan biri, 1 Kasım 1922'de Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından saltanatın kaldırılması oldu. Bu karar, kişisel egemenliği hukuken sona erdirdi.
3. Lozan Barış Antlaşması: 24 Temmuz 1923'te imzalanan Lozan Barış Antlaşması ile Türkiye'nin bağımsızlığı ve yeni sınırları tüm dünya devletleri tarafından resmen tanındı.
4. Ankara'nın Başkent Oluşu: 13 Ekim 1923'te Ankara, yeni Türk devletinin Hükümet Merkezi (Başkent) ilan edildi.

29 Ekim 1923: Cumhuriyetin Doğuşu

Kurtuluş Savaşı sona ermiş, barış sağlanmış, ancak yeni devletin yönetim şekli resmen belirlenmemişti.

1. Tarihi Akşam Yemeği: 28 Ekim 1923 akşamı Çankaya'da yakın arkadaşlarıyla bir araya gelen Mustafa Kemal Paşa, "Yarın Cumhuriyeti ilan edeceğiz," diyerek kararını bildirdi.
2. TBMM'deki Kabul: Ertesi gün, 29 Ekim 1923'te, anayasa değişikliği teklifi Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne sunuldu. Teklif, anayasanın ilk maddesine "Türkiye Devleti’nin hükümet şekli Cumhuriyettir" hükmünü ekliyordu.
3. Oy Birliğiyle İlan: Teklif, TBMM'de yapılan oylamada oy birliğiyle kabul edildi. Saat 20.30'da "Yaşasın Cumhuriyet!" sesleri ve alkışlarla Türkiye Cumhuriyeti resmen ilan edildi.
4. İlk Cumhurbaşkanı: Cumhuriyetin ilanıyla birlikte, yapılan ilk seçimde Gazi Mustafa Kemal Paşa, yeni Türk Devleti'nin ilk Cumhurbaşkanı seçildi.

Cumhuriyetin Getirdikleri ve Önemi

Cumhuriyetin ilanı, sadece bir yönetim değişikliği değil, aynı zamanda ülkenin her alanında büyük bir dönüşümün başlangıcı oldu.

1. Ulusal Egemenlik: Cumhuriyet, egemenliğin bir kişiye (Padişah) değil, doğrudan millete ait olduğu ilkesini getirdi.
2. Demokrasi Yolu Açıldı: Vatandaşlara seçme ve seçilme hakkı tanınarak halkın yönetime katılımı sağlandı.
3. Çağdaşlaşma: Hukuk, eğitim ve sosyal alanlarda yapılan yenilikler (Medeni Kanun, Harf İnkılabı, Kadınlara Seçme ve Seçilme Hakkı vb.) ile Türkiye, çağdaş medeniyetler seviyesine ulaşmayı hedefledi.
4. Milli Bayram İlanı: Cumhuriyetin ilanı, 1925 yılında çıkarılan bir yasayla resmi olarak Millî Bayram ilan edilmiş ve o günden bu yana her yıl coşkuyla kutlanmaktadır.

Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün "Türk milletinin karakterine ve adetlerine en uygun olan idare, Cumhuriyet idaresidir" sözüyle nitelendirdiği bu büyük miras, Türkiye'nin birlik ve beraberlik içinde, aydınlık geleceğe yürümesinin teminatıdır.

29 Ekim Cumhuriyet Bayramımız kutlu olsun!